15-й Регион. Информационный портал РСО-Алания
Сейчас во Владикавказе
24°
(Облачно)
57 %
4 м/с
Абон Плиты Иссæйыл сæххæст уыдаид 107 азы
12.11.2010
13:56

Абон у Советон Цæдисы 2 хатты хъæбатыр, Монголийы республикæйы хъæбатыр, инæлар Плиты Иссæйы гуырæн бон. Сæххæст ыл уыдаид 107 азы. Стыр фæд ныууагъта Цæгат Ирыстоны историйы. У ирон адæмы кадджындæр хъæбултæй иу.
Куыд Францийæн Наполеон, Уæрæсейæн Суворов, афтæ ирон адæмæн та йæ ирддæр æфсæддон разамонæг у Советон Цæдисы 2 хатты хъæбатыр, Монголийы республикæйы хъæбатыр, инæлар Плиты Иссæ. Зындгонд у йæ цыргъ зондæй, ныфсхаст кæй уыдис, уымæй. Æрмæстдæр Плиты Иссæйы бон уыдис, 1945-æм азы тæссаг уавæры уæвгæйæ, ныхæй-ныхмæ бацæуын япойнаг æфсады командыгæнæгмæ.
Плиты Иссæ: «Я подъехал к штабу. Приказал вызвать командира дивизии японской императорской армии. Я ему сказал, кто я такой есть. Я ему предложил сложить оружие и тогда я вас пощажу».
Плиты Иссæйæн нæ республикæйы стыр аргъ кæнынц. 1985-æм азы Дзæуджыхъæуы байгом ис йæ хæдзар-музей. Æрæджы культурæйы министрады хъæппæрисæй æрцыдис бындурон цалцæггонд.
Ам ис бирæ цымыдисаг экспонаттæ. Уыдон фадат дæттынц хъæбатыры цардимæ лæмбынæгдæр базонгæ уæвынæн. Музейы разамынд йæ размæ сæвæрдта нысан – нæ республикæйы цæрджыты хсæн ацы хъуыддаг парахат кæнын. Ныртæккæ æнгом кусын райдыдтой ахуыргæнæндæттимæ.
Лалыты Лев, Плиты Иссæйы хæдзар-музейы сæргълæууæг: «Абоны онг иу дæр афтæ нæ загъта, зæгъгæ, нæ мæ вдæлы. Иууылдæр æнхъæлмæ кастысты хонæгмæ. Адæймаджы куы нæ рбахонай, уæд дæм цæуæг нæ уыдзæн. Æмæ архайæм, цæмæй нæм фылдæр цæуой, ууыл. Алы бон дæр нæм вæййы 2-3 къорды. Æмæ уæд музей дæр размæ цæуы, райхъал вæййы».
Плиты Иссæ тызмæг æфсæддон уыд, фæлæ уыимæ салдæттæн уыдис ныфсдæттæг. Кæддæриддæр цыдис йе фсады разæй, кæд командыгæнæгæн афтæ не мбæлдис, уæддæр.
Гуыриаты Дмитрий Фыдыбæстæйы Стыр хæстæн фæцыдис йæ райдиайæнæй кæронмæ, Суадагæй Японийы онг. Зындгонд инæлары йæ царды федта 2 хатты. Фыццаг хатт Венгрийы, дыккаг хатт та – Маньчжурийы. Уæд сæм Плиты Иссæ йе фсадимæ æрбацыд бæрæггæнæг.
Гуыриаты Дмитрий, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты ветеран радзырдта: «Æмæ загътон, цымæ ма зæгъын ай иронау зоны. Уæлæмæ схызтæн æмæ скуывдтон: «Уастырджи, де уазæг та стæм». Мæхæдæг уымæ кæсын. Æмæ дын кæмæдæр фæдзырдта, æз æм аивæй кæсын. Æрбацыдысты æмæ фæрсынц, чи куывдта, зæгъгæ. Æз мæ къух систон, æмæ, дам, дæм Хицауад дзуры. Бахæццæ дæн æмæ мын йæ къух ме уæхскыл æрæвæрдта. «Йемæ дæ йæ хорзæх уæд. Нæхимæ ссæудзыстæм, бирæ нæ нал хъæуы, æмæ йæм уым акувдзыстæм. Размæ цу, фæлæ дæхи дæр хъахъхъæн». Мæнæн уый ахæм æхсызгон уыд».
Плиты Иссæ йæ хъæбатырдзинады тыххæй бирæ хæрзиуджытæй хорзæхгонд æрцыдис. Се хсæн Ленины 6 ордены, Сырх Тырысайы 3 ордены, Суворовы 1-аг къæпхæны 2 ордены, Кутузовы 1-аг къæпхæны орден. Уыдис ма йæм бирæ майдантæ æмæ фæсарæйнаг ордентæ. Ирыстон кæддæриддæр сæрыстыр уыдзæн ахæм кадджын æфсæддонæй.ГТРК «Алания»