15-й Регион. Информационный портал РСО-Алания
Сейчас во Владикавказе
14°
(Облачно)
93 %
2 м/с
$ — 00,0000 руб.
€ — 00,0000 руб.
Бзаров: решение суда Амстердама по “скифскому золоту” является политическим
Бзарты Руслан: Амстердамы тæрхондон "скифаг сыгъзæрины" фæдыл цы уынаффæ рахаста, уый политикон у
15.12.2016
15:54
русский / иронау

Директор института истории и археологии Северной Осетии Руслан Бзаров считает, что решение суда Амстердама о передаче Киеву коллекции экспонатов крымских музеев, также известной как "скифское золото", является политическим. По его словам, оно было вполне ожидаемым.

«Решение суда является политическим, а не правовым, поскольку оно привязано не к смыслу разбиравшейся коллизии, т.е. не к музейному статусу выставочных предметов, тем более не к их историческому и художественному значению – именно это исключительно правовые и вполне объективные понятия. К тому же это конъюнктурно-перестраховочное решение, поскольку суд сослался всего лишь на бюрократическую бумажку, необходимую для таможенного вывоза и, естественно, выданную украинскими властями – по факту тогдашней подчиненности крымских музеев», – прокомментировал историк-кавказовед. 

Он пояснил, что правовое решение должно было бы ставить во главу угла нормы обращения с культурным наследием и правила обращения с музейными ценностями, которые, как известно, в цивилизованном мире, имеют в виду единственного безоговорочного субъекта хранения – музей.

По его мнению, Северная и Южная Осетии должны выступать заинтересованной стороной в общественно-культурном рассмотрении дела о крымских древностях.

«В Осетии-Алании к этому наследию, а значит и к этим событиям, этим неправедным решениям – отдельное и особое отношение. В современной Алании продолжается скифо-сармато-аланская этнокультурная и языковая традиция.  «Скифское» в широком смысле наследие, где бы оно ни хранилось, кому бы ни принадлежало – для нас исток и источник родной традиции, фундамент национальной культуры. Любая опасность для крымских вещей, любое их перемещение по поводу политических амбиций или бессовестного манипулирования культурным наследием человечества – у нас воспринимается как оскорбительный и непростительный ущерб. Единственная аланская претензия – возвращение их на место, в родные музеи, в родной Крым», – сказал он, отметив, что самыми древними жителями Крыма из ныне существующих в мире народов являются аланы.

Кроме того, Руслан Бзаров отметил, что само название «скифское золото» плохо отражает действительный состав обсуждаемых коллекций. Он подчеркнул, что большая часть вывезенных древностей является не золотом, а предметами быта, украшения, военное снаряжение, т.е. все то, что составляет археологические коллекции.

"«Скифским» это наследие называют в обобщающем значении скифского мира. Самые известные, хрестоматийные шедевры созданы в скифское время, но на выставке в не меньшей полноте представлена сарматская и аланская культура – это следующие эпохи", – пояснил он.

Коллекция скифского золота, около 2 тысяч артефактов, была вывезена из крымских музеев на выставку «Крым: золото и секреты Черного моря» в археологический музей Алларда Пирсона в Амстердаме в начале февраля 2014 года, еще до того, как Крым воссоединился с Россией. С тех пор российская и украинская стороны, считающие 
коллекцию своей собственностью, не могут решить, кому возвращать артефакты. Однако накануне окружной суд Амстердама постановил передать коллекцию Украине.

Карина 15-Икаева

Цæгат Ирыстоны истори æмæ археологийы институты директор Бзарты Русланы хъуыдымæ гæсгæ, Амстердамы тæрхондон цы уынаффæ рахаста – Хъырымы музейты экспонатты коллекци ("скифаг сыгъзæрин" кæй хонынц, уый) Киевæн раттыны тыххæй, уый политикон у. Йæ ныхæстæм гæсгæ сæм æндæр хуыздæр уынаффæмæ дæр не 'нхъæлмæ кастысты.

"Тæрхондоны уынаффæ барадон нæу, фæлæ политикон, уымæн æмæ коллизийы хъуыдыимæ, ома равдыстадон дзауматы музейон статусимæ баст нæу, уæлдайдæр та сæ историон æмæ аивадон нысаниуæгимæ – æрмæст уыдон сты барадон æмæ объективон æмбарынæдтæ. Уымæй уæлдай ма уый у конъюнктурон-рагфæдзæхстадон уынаффæ, уымæн æмæ тæрхондон æрхаста, таможнæйыл ахизынæн цы бюрократон гæххæтт хъæуы, – уый, кæй зæгъын æй хъæуы, Украинæйы уæды хицауад кæй радта – уыцы рæстæджы хъырымаг музейтæ сæ бæрны кæй уыдысты, уымæ гæсгæ", – йæ хъуыды загъта историк-кавказиртасæг. Куыд бамбарын кодта, афтæмæй барадон уынаффæ хæсгæйæ хынцын хъæуы культурон исбонадимæ архайыны домæнтæ æмæ музейон хæзнатимæ архайыны уагæвæрдтæ, уыдонмæ гæсгæ та сын, æппæт дунейы дæр зындгонд куыд у, афтæмæй иунæг æвæрдады субъект ис – музей.

Йæ хъуыдымæ гæсгæ, Цæгат æмæ Хуссар Ирыстон хъуамæ архайой Хъырымы рагон хæзнаты хъуыддагмæ æхсæнадон-культурон æркасты.

"Ирыстон-Аланийы ацы исбонадмæ, ацы хабæрттæм, ацы æнæраст уынаффæтæм хицæн æмæ сæрмагонд ахаст ис. Нырыккон Аланийы дарддæргонд цæуы скифты-сæрмæтты-аланты этнокультурон æмæ æвзаджы традици.

"Скифты" исбонад, кæмфæнды куы уа, кæйфæнды къухты куы уа, уæддæр махæн хицон традицийы гуырæн æмæ равзæрæн у, национ культурæйы бындур. Хъырымы хæзнатæн истæмæй тас куы уа, политикон амбициты охыл сæ куы дыууæрдæм кæной æмæ адæмы культурон исбонадæй хи пайдайæн æдзæсгом хуызы куы архайой, уæд уый мах нымайæм æфхæрдыл æмæ æнæныббаргæ зианыл.

Аланты иунæг домæн – сæ бынатмæ сæ раздахын, хицон сын чи у, уыцы музейтæм, сæхи Хъырыммæ", – загъта уый, æмæ фæбæрæг кодта, ныртæккæ дунейы цæрæг адæмтæй Хъырымы рагондæр цæрджытæ алантæ кæй сты.

Уымæй уæлдай, Бзарты Руслан куыд фæбæрæг кодта, афтæмæй сæргонд – "скифты сыгъзæрин", – ныхас кæуыл цæуы, уыцы коллекциты æцæг сконд рæстмæ не 'вдисы. Куыд загъта, афтæмæй, кæй раластæуыди, уыцы рагон хæзнаты фылдæр хай зыгъзæринтæ не сты, фæлæ царды уаджы дзауматæ, æфсæддон гарзфæлыст, ома археологон коллекцитæ цæмæй конд сты, æппæт уыцы дзауматæ.

"Скифты" исбонад æй, скифты дунемæ кæй хауы, уымæ гæсгæ хонынц. Æппæты зындгонддæр, хрестоматион шедевртæ равзæрдысты скифты рæстæджы, фæлæ равдысты сæрмæтты æмæ аланты культурæ къаддæр бынат нæ ахсы – уыдон фæстæдæры дугтæ сты", бамбарын кодта уый.

Скифаг сыгъзæрины коллекци, 2 мин артефакты бæрц, 2014 азы февралы райдианы раластæуыд Хъырымы музейтæй равдыстмæ "Хъырым: Сау денджызы сыгъзæрин æмæ сусæгдзинæдтæ" Амстердамы Аллард Пирсоны археологон музеймæ, Хъырым Уæрæсеимæ куы баиу, уый размæ. Уæдæй фæстæмæ Уæрæсе æмæ Украинæ, ацы коллекци сæхи исбонадыл нымайгæйæ, скъуыддзаг кæнынц, артефакттæ раздахын кæмæн хъæуы, ууыл. Фæлæ бон раздæр Амстердамы зылды тæрхондон уынаффæ рахаста коллекци Украинæйæн раттыны тыххæй.

Каринæ 15-Икъаты